ت ارتباطی منظم و قابل اطمینان را بین تولید کننده، توزیع کننده و مصرف کننده را فراهم می کند.
طبق تعریف، بسته بندی محافظی است که کالای محتوی خود را از مرحله پس از برداشت و تولید تا مرحله مصرف حفظ کند. جلوگیری از فساد توسط باکتری ها و از دست رفتن مواد مغذی و نهایتا افزایش مدت زمان ماندگاری مواد غذایی، از اهداف بسته بندی های مواد غذایی است.
بهترین تعریف برای بسته بندی توسط پین13 در سال 1962 ارائه شده است که امروزه این تعریف به عنوان کاملترین تعریف برای بسته بندی کاربرد دارد. طبق این تعریف، بسته بندی سیستمی جهت کاهش زمان تهیه کالا حین انتقال، توزیع، ذخیره، خرده فروشی و مصرف، تضمین کننده تحویل مطمئن کالا به مصرف کننده و به حداقل رساننده هزینه تحویل کالا و افزایش دهنده سود حاصل است ( صداقت، 1379).

2-1- 2- هدف از بسته بندی
هدف از بسته بندی مواد غذایی افزایش زمان ماندگاری مواد غذایی، کاهش میزان ضایعات و حمل و نقل بهتر و آسان تر آن هاست ( میرنظامی ضیابری،1381).
طبق گفته لاکهارت مواد بسته بندی دارای سه وظیفه اصلی حفاظت، سودمندی و ارتباطات در سه محیط مختلف، محیط فیزیکی، جو و انسان است (ریچ، 2009).
بسته بندی برای مقاصد مختلف استفاده می شود که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد :
بیانگر ویژگی های محصول برای مصرف کننده
محافظت محصولات از آلودگی ها، آسیب های زیست محیطی و سرقت
تسهیل حمل و نقل و نگهداری از محصولات
عرضه اطلاعات و طرح های رنگارنگ که بسته بندی را جذاب کند (بین احمد و همکاران14، 2012).

2-1-3- خصوصیات مواد اولیه بسته بندی
از جمله مهمترین مشخصات مواد اولیه یک بسته بندی مناسب می توان به موارد زیر اشاره کرد.
برای مواد غذایی، سمی نباشد.
در مقابل نور، رطوبت، چربی و گاز مقاوم باشد.
از نظر اقتصادی مقرون به صرفه باشد به طوری که کارخانجات تولید کننده بتواند محصول بسته بندی شده را در بازار رقابت نگه دارند.
در مقابل عوامل خارجی مانند ضربات مکانیکی مقاوم باشد.
باز شدن درب، دوخت و چاپ بسته بندی به سهولت انجام گیرد (رمضانی و کرباسی، 1381).

2-2- بسته بندی فعال
بسته بندی فعال یکی از مفاهیم جدید در بسته بندی مواد غذایی می باشد که در پاسخ به تغییرات مداوم درخواست های مصرف کنندگان و گرایشات بازار توسعه یافته است. بسته بندی های فعال بسته بندی هایی هستند که در طول زمان نگهداری محصول فعال بوده و با توجه به وضعیت محصول موجود در بسته با ایجاد تغییرات و با وارد کردن و یا حذف موادی از فضای بسته، موجب حفظ و بهبود کیفیت و یا افزایش عمر ماندگاری محصولات می شوند ( بالاسوبرامانیان15، 2009 ؛ جوکار و همکاران، 2010).
قنبرزاده و همکارانش(1388) بسته بندی های فعال را نوعی بسته بندی تعریف می کند که علاوه بر خواصی از قبیل بازدارندگی در برابر گازها و بخار آب و تنش های مکانیکی، با تغییر شرایط بسته بندی در حین حفظ کیفیت ماده غذایی، ایمنی، ماندگاری و ویژگی های حسی ماده غذایی را بهبود می بخشد ( قنبرزاده و همکاران، 1388).
بعبارت دیگر بسته بندی فعال، تنها نقش یک مانع بی تحرک در برابر اثر عوامل بیرونی برای حفاظت غذا را ایفا نمی کند، بلکه در ضمن نگهداری، دارای فعالیت است.
دانشمندان با معرفی سیستم بسته بندی فعال، بسته بندی را توصیف کرده اند که دارای خواص ممانعتی است و با اضافه کردن مواد تشکیل دهنده فعال به سیستم بسته بندی و یا با استفاده از پلیمر فعال عملکردی مطلوبی دریافت می کنند. این سیستم با محصول و یا فضای بین بسته بندی و غذا برای به دست آوردن نتیجه مورد نظر از جمله افزایش عمر مفید و یا افزایش ایمنی و یا حسی و در عین حال حفظ کیفیت محصول تعامل برقرار می کند.
بسته بندی فعال، شرایط و فضای اطراف غذای بسته بندی شده را به منظور افزایش ماندگاری و یا حفظ تازگی و بهبود ایمنی یا حفظ و بهبود خواص حسی غذا تغییر می دهد. همچنین به دلیل افزایش تمایل مصرف کنندگان به محصولات تازه، سالم و با کیفیت بالا امروزه بسیار مورد توجه واقع شده است.

2-2-1- انواع سیستم های بسته بندی فعال
از سیستم های بسته بندی فعال می توان به جاذب های اکسیژن، متصاعد کننده های دی اکسید کربن، کنترل کننده های رطوبت، بسته های حاوی آنتی اکسیدان ها و مواد ضد میکروب اشاره کرد ( بالاسوبرامانیان و همکاران، 2009).
2-2-1-1- بسته بندی جاذب اکسیژن
بالا بودن اکسیژن در بسته بندی مواد غذایی منجر به رشد میکروب، حذف طعم و بوی ایجاد شده و تغییر رنگ می شود، همچنین علت عمده کاهش زمان ماندگاری مواد غذایی بشمار می رود. بنابراین کنترل سطح اکسیژن در بسته بندی مواد غذایی امری مهم تلقی می شود. بکارگیری سیستم های جاذب اکسیژن علاوه بر تولید محصولاتی با کیفیت و زمان ماندگاری بالا، امری مقرون به صرفه تلقی می شود( فلوروس و همکاران16، 1997).
2-1-2-2- بسته بندی متصاعد کننده دی اکسید کربن
دی اکسید کربن نسبت به اکسیژن نفوذپذیری بیشتری دارد. استفاده از سیستم منتشرکننده دی اکسید کربن در بسته بندی هایی که نفوذپذیری بالایی نسبت به دی اکسید کربن دارند و کاهش سرعت تنفس و ممانعت از رشد میکروب ها را در پی دارد بسیار رواج دارد. استفاده از دو نقش سیستم جاذب اکسیژن و منتشرکننده دی اکسید کربن در کنار هم نتایج بهتری را رقم می زند (فلوروس و همکاران، 1997).
2-2-1-3- بسته بندی جاذب رطوبت
کنترل رطوبت در بسته بندی غذا امری مهم تلقی می شود و از تیره شدن فیلم جلوگیری می کند. قابلیت نفوذپذیری بسته بندی ها در برابر بخار آب داخل و خارج بسته بندی بسیار پایین است. بخارات آب به وجود آمده در داخل بسته بندی مواد غذایی معمولاً ناشی از تنفس محصولات تازه، تغییرات دما در تعادل بالا، رطوبت بسته بندی مواد غذایی و پساب حاصل از برش گوشت، مرغ و … می باشد. بخار آب تشکیل شده در داخل بسته بندی باعث رشد میکروارگانیسم ها و در نتیجه از بین رفتن کیفیت مواد غذایی و کاهش زمان ماندگاری آن می گردد.
2-2-1-4- بسته بندی منتشرکننده اتانول
پاشیدن اتانول در سطح مواد غذایی مانند نان، بیسکوئیت و دیگر محصولات نانی باعث افزایش عمر مفید این محصولات و جلوگیری از رشد میکروب، قارچ و کپک می شود. اتانول پس از ورود به فضای بسته بندی توسط آب موجود در مواد غذایی تغییر مکان می دهد.
2-2-1-5- بسته بندی منتشرکننده / جاذب طعم
با وجود آن که یکی از وظایف بسته بندی های مواد غذایی حفظ و جلوگیری از تغییر طعم مواد غذایی می باشد ولی از آنجا که بسته بندی ها معمولا پلاستیکی هستند، با مزه ی مواد غذایی سازگار نمی باشند و مزه ی مواد غذایی پس از فرآیند در درجه حرارت بالا و بسته بندی کاهش می یابد. از این رو استفاده از سیستم های منتشر کننده و یا جاذب طعم بسیار حائز اهمیت است.
2-2-1-6- بسته بندی آنتی اکسیدانی
در بسته بندی فعال ممکن است مواد آنتی اکسیدانی و آنتی میکروبی که در ساختار بسته بندی وجود دارند به ماده غذایی منتقل شوند که بسیار موثرتر از این هستند که مواد غذایی به طور مستقیم با مواد آنتی اکسیدانی یا آنتی میکروبی به صورت سطحی در تماس باشند، زیرا این نوع از بسته بندی ها به طور پیوسته مواد فعال افزوده شده به ساختار بسته بندی را به ماده غذایی منتقل می کنند (پنگ و همکاران17،2013)، علاوه بر این نگرانی های مصرف کنندگان از کیفیت و ایمنی مواد غذایی منجر به توسعه این نوع از بسته بندی شده است.
2-2-1-7- بسته بندی ضد میکروبی
فیلم های ضد میکروبی که به عنوان بسته های فعال به کار می روند به دو دسته تقسیم می شوند:
1- فیلم هایی که دارای عامل ضد میکروبی هستند که به سطح مواد غذایی انتقال می یابند.
2- آنهایی که شامل عامل ضد باکتریال هستند.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   تحقیق درمورد ANP، بورس اوراق بهادار تهران، بورس اوراق بهادار

2-3- بسته بندی های ضد میکروبی
امروزه با پیشرفت تکنولوژی و افزایش آگاهی های مصرف کنندگان تمایل به استفاده از مواد غذایی تازه با حداقل فرآیند مواد غذایی، نگهداری طولانی مدت مواد غذایی و همچنین ممانعت از شیوع بیماری های ناشی از غذا باعث توسعه استفاده از مواد ضد میکروبی در بسته بندی محصولات غذایی شده است.
تقاضا برای محصولات غذایی تازه و ایمن با حداقل فرآوری تبدیل به چالشی بسیار بزرگ برای صنعت بسته بندی شده است. همچنین اخیرأ شیوع پاتوژن های ناشی از مواد غذایی مانند O157: H7 E.coli منجر به طراحی بسته بندی هایی با خاصیت مهار رشد میکروبی و حفظ کیفیت و ایمن شده است (جین و ژنگ18، 2008).
بسته بندی ضد میکروبی ادغام فناوری های مفید و یا ترکیب ترکیبات ضد میکروبی با مواد بسته بندی و انتشار آن ها را در طی یک دوره از زمان برای حفظ کیفیت و ایمنی محصول که نهایتا منجر به افزایش عمر مفید محصول می شود را گویند ( بالاسوبرامانیان و همکاران، 2009).
بسته بندی ضد میکروبی مواد غذایی یکی از برنامه های کاربردی خاص از بسته بندی فعال مواد غذایی است که شرایط را در داخل غذا و در فضای بسته به طور فعال تحت کنترل قرار می دهد. این نوع بسته بندی کاهش، جلوگیری و یا به تعویق انداختن رشد میکروارگانیسم ها در جهت تداوم عمر مفید و حفظ کیفیت محصول را در پی دارد (هان19، 2000؛ پااولا و همکاران20، 2002؛ کیم و همکاران21، 2008؛ جوکار و همکاران، 2010).
با قرار گرفتن مواد ضد میکروب در ساختار پلیمری فیلم ها و پوشش ها، بسته بندی های ضد میکروب به سیستم های امیدوارکننده ای تبدیل شده اند که در طول ذخیره سازی مانع از دست رفتن مواد مفیدی همچون اسیدآسکوربیک می شوند و یا از طریق آزادسازی آنتی بیوتیک ها در سطح و یا فضای بین بسته بندی و مواد غذایی از رشد میکروارگانیسم های مورد نظر جلوگیری کرده و موجب افزایش مدت زمان نگهداری می گردد (بالاسوبرامانیان، 2009).
برای استفاده از اثر مواد ضد میکروب در بسته بندی ها ممکن است که مواد ضد میکروب را بر روی لفاف های بسته بندی پوشش دهند و یا آن که آن ها را با مواد بسته بندی ترکیب کنند و یا آن ها را بر روی مواد بسته بندی تثبیت کنند. از عمده ترین مواد ضد میکروب مورد استفاده در صنعت بسته بندی می توان به الکل ها، مواد ضد باکتری، مواد به دام اندازنده یون های فلزی، آنزیم ها، اسیدهای آلی، پلی ساکارید ها و زئولیت نقره اشاره کرد (مصباحی و حبیبی، 1390).
مزایای استفاده از بسته بندی های حاوی مواد ضد میکروب در مقایسه با افزودن مستقیم آن به فرمولاسیون مواد غذایی از این قرار است که در بسته بندی های ضد میکروبی، انتشار عوامل ضد میکروب از ماتریکس پلیمری به سطح مواد غذایی بسیار آهسته و کنترل شده است و در زمان طولانی تری انجام می شود در نتیجه برای مدت زمان طولانی غلظت بالایی از ماده ضد میکروب در سطح فرآورده وجود خواهد داشت. از این رو مدت ماندگاری این فیلم ها نسبت به کاربرد مستقیم مواد ضد میکروب بیشتر است (جوکار و همکاران، 2010).
این نوع بسته بندی ها موجب بهبود کنترل کیفیت و افزایش عمر انباری مواد غذایی شده و بدلیل وجود مواد ضد میکروبی در ساختمان فیلم مورد استفاده جلوی نفوذ میکروارگانیسم را از بیرون به درون گرفته و مدت زمان تاخیرLeg period) ) را توسعه می دهد و نرخ رشد میکروارگانیسم را کاهش داده و عوامل میکروبی داخل بسته را کنترل می نماید ( مرتضوی و همکاران، 1387).

2-3-1- ویژگی های ترکیب ضد میکروب
یک ترکیب ضد میکروب مورد استفاده در بسته بندی های فعال دارای ویژگی های زیر است :
مورد تایید سازمان های نظارت کننده است.
برطیف وسیعی از میکروارگانیسم ها موثر است.
در غلظت های پایین بر میکروارگانیسم

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید